Yerkabuğunun Hareketi: Deprem Nedir?

Hepimizin ismini duyduğunda korktuğu doğal afet: Deprem!

Deprem Nedir?

Başlangıç noktası yerin derinlerinde bulunan yer kabuğu katmanlarının kırılıp yer değiştirmesi sonucunda, yanar dağların püskürme durumuna geçmesi gibi doğal bir nedeni olan yer kabuğu sarsıntısı. Kısacası yer kabuğunun hareket etmesine deprem denir.

Türkiye'nin Deprem Haritası
Türkiye’nin Deprem Haritası

Siz bu bilgilere nereden ulaştınız derseniz, işte cevabı: Kandilli Rasathanesi!

Kandilli Rasathanesi 1868 yılında Rasathane-i Amire adıyla Maçka’da kurulmuştur. Osmanlı Dönemi’nde yaşanan 31 Mart Vakası (12 Nisan 1908) sırasında ayaklananlar gözlem aletleri ve sismograflarla birlikte rasathaneyi tahrip etmişlerdir. Ayaklanmanın bastırılmasıyla birlikte 31 Mart Vakası’nda tahrip edilen Maçka’daki Rasathane-i Amire’den sağlam kalabilen iki deniz kronometresi, eski bir geçiş aleti, ufak bir teodolit ve iki elektrikli duvar saati de bugünkü yerinde yeni kurulan rasathaneye verilmiştir. Cumhuriyet Dönemi’nde yapılan harf inkılabı ile bugünkü adını almıştır. Kandilli Rasathanesi’nin yapılma sebebi deprem ve tsunami hareketlerini ölçmek, meteorolojik bilgilere ulaşmak ve deprem olduğu zaman ne yapmamız gerektiği hakkında bilgileri vermektir. O yüzden rasathanede çocuklara yönelik eğitimler de yapılmaktadır.

Peki Bu Depremler Nasıl Ölçülüyor?

Yeryüzündeki hareketler sismograf adı verilen aletlerle ölçülür. Türkçe adı depremyazar

olarak da geçer. Sismograf depremleri kaydeder, depremlerin şiddetini ve uzaklığını gösterir.

Geçmişteki Deprem Ölçme Aracı
Geçmişteki Deprem Ölçme Aracı
Günümüzdeki Deprem Ölçme Aracı
Günümüzdeki Deprem Ölçme Aracı

Sismograf Nasıl Çalışır?

Sismograf, sarkaç esasına dayanır. Yer sarsıldığı sırada, sarkacın ucundaki yuvarlak ağır topuz, hareketsiz kalır. Yeryüzünde duran bir kimse, yerle birlikte gidip geldiği için, sarkacı hareket eder gibi görür. Topuzun ucunda bir kalem vardır. Kalemin ucu bir makara üzerinde sarılı duran kağıda değer. Yer sarsılınca kağıt da sağa, sola, yukarı, aşağı hareket edeceği, topuz ise sabit duracağı için, kalem kağıda bu hareketleri çizer.

Simülasyon Nasıldı?

Kandilli Rasathanesi’nde bulunan simülasyonda sahte bir deprem provası yaptık ve depremde ne yapılması gerektiğini öğrendik. Öncelikle simülasyondaki eşyalar sarsıntıya rağmen devrilmedi, çünkü hepsi sabitlenmişti. Bizler de evlerimizdeki eşyaları sabitleyerek deprem sırasında olabilecek kazaları önleyebiliriz. Bu simülasyon sonucunda anladık ki eğer önlemlerimizi alırsak depremden korkmamıza gerek yok.

Herkesin bir deprem çantası olmalı, bu çantada olması gerekenler:

  • Su
  • Enerji veren yiyecekler
  • Yedek pilleriyle radyo ve fener
  • İlk yardım çantası
  • Kişisel eşyalar, reçeteli ilaçlar (Örneğin, kalp, damar, tansiyon, şeker ve hormon ilaçları.)
  • Bir kat giysi
  • Bir miktar para
  • Çok amaçlı çakı
  • Düdük
  • Kalem, kağıt
  • İçinde önemli telefon numaralarının, iletişime geçilecek kişilerin bilgilerinin, önemli evrakların fotokopilerinin bulunduğu su geçirmeyen bir dosya
Deprem Similasyonu
Deprem Similasyonu

Kaynak: www.koeri.boun.edu.tr, webb.deu.edu.tr