Kocaeli Renkli Kalemler Ekibi Yerinde İnceledi: Medeniyet Hamuru!

Kocaeli Renkli Kalemler ekibi Türkiye’nin ilk, dünyanın en büyük kâğıt müzesi olan SEKA Kâğıt Müzesi’ni ziyaret edip, SEKA Kâğıt Fabrikası ve Müzesi hakkında yerinde bilgiler edinerek incelemelerde bulundu.

 

1933’te kurulan Sümer Bank’ta, 1934’te Türkiye’nin ilk Kâğıt Mühendisi Mehmet Ali Kâğıtçı göreve başlamıştır. 10 Temmuz 1934’te Sümer Bank’a kâğıt fabrikası kurma ve işletme yetkisi veren kararname kabul edilmiştir. Fabrika’nın temeli, 14 Ağustos 1934’te Başbakan İsmet İnönü’nün katıldığı bir törenle atılmış ve inşaat kısa bir sürede tamamlanmıştır. SEKA’nın o dönem inşa edilmesi için kazmanın vurulduğu alanda Bizans dönemine ve hatta daha da eskiye dayanan kalıntılara da ulaşılmış. Bu kalıntıların asılları ülkenin çeşitli müzelerinde bulunuyorken, tarihi önem açısından bu kazılarda çıkan eserler müzede minyatür halleriyle sergileniyor.

18 Nisan 1936’da, Mustafa Kemal Atatürk’ün medeniyet hamuru olarak isimlendireceği, ilk yerli kâğıt üretilmiş ve at arabalarına yüklenip İzmit sokaklarında dolaştırılarak bu büyük başarı halkın coşkulu sevinciyle kutlanmıştır. Büyük bir katılımın sağlandığı görkemli açılış töreni ise 6 Kasım 1936’da dönemin İktisat Vekili Celal Bayar tarafından gerçekleştirilmiştir.

Fabrikanın en önemli özelliklerinden birisi ise elektriğini ve suyunu kendisinin üretmesi. Yalnız bununla da kalmayan fabrika, bir döneme kadar şehrin elektrik ve suyunu da karşılamıştır.

1991’den itibaren SEKA fabrikalarında üretim yavaşladı, özel sektör payı büyük oranda arttı. Ardından SEKA için; “Çağa ayak uyduramayan”, “Teknolojisini yenileyemeyen” ve “Zarar eden” fabrika tanımlamaları yapılmaya başlandı. 2004 te ise SEKA’ nın faaliyetleri tamamen durdu.

SAM_0042 SAM_0068

Kâğıt Müzesi Nasıl Kuruldu?

Yaşamımızın her anına dokunan kâğıt, dilin yayılma aracı, iletişim ve aidiyet zeminidir. Medeniyetin ve kültürün taşıyıcısıdır. Kâğıt, ilk aşk mektubumuz, kimliğimiz, günlüğümüz, evimizin tapusu, uzaktaki yakınlarımızdan aldığımız haber, evlilik cüzdanımız, yüzdürdüğümüz gemi, uçurduğumuz uçak, sınav sorularımız, sevdiğimiz roman, abajurumuz, dünya atlasımızdır. Son teknoloji bir uzay gemisinin yalıtımında da satın aldığımız yumurtaları muhafaza eden kapta da kâğıt kullanılır. Gündelik hayatı kolaylaştıran bir malzeme de olabilir; duyguları, düşünceleri görünür kılan bir ayna da…

Rehberimizden edindiğimiz bilgilere göre; SEKA Kâğıt Müzesi, Türkiye’de kâğıt üretimi dendiğinde akla gelen en önemli kurum olan SEKA’ya ve tüm SEKA’lılara adanmış. Çalışanların bir zamanlar alın teri döktükleri mekanlarda, yaşadıklarına ilişkin geçmişe yolculuk yapmalarını istenmiş. Bu müzede, her yönüyle kâğıdı, kâğıdın tarihini ve üretim süreçlerini keşfetmemiz; idealist bir adamın, Mehmed Ali Kâğıtçı’nın düşlerine, bir sosyal dönüşüm modeli ve endüstri mirası olan SEKA fabrikasının hikâyesine tanıklık etmemiz istenmiş.

12 bin 345 metrekare alan üzerine kurulan ve 19 farklı salondan oluşan müzede ziyaretçiler, Cumhuriyet Dönemi sanayileşme sürecinde önemli bir yere sahip olan fabrikanın kuruluş sürecinden başlayıp, Kocaeli’den Türkiye’ye yayılan kâğıdın hayat hikâyesini görüntüler eşliğinde de izleyebiliyor. Müzede 5 adet matbaa makinesi de sergilenmek üzere bakım ve onarımı yapılarak çalışır hale getirilmiş. Korunan makineler içerisinde en önemli olanı 1936’da açılan SEKA 1’inci Kâğıt Fabrikası’na ait 2 no’lu kâğıt makinesi. Bu makinenin en önemli özelliği, fabrikanın kurulduğu günden itibaren 70 yıl boyunca hiç durdurulmadan sürekli olarak çalışmış olması.

seka_muze

Müzede ayrıca, geleneksel yöntemle kâğıt yapma atölyeleri, ebru gibi kâğıt sanatlarına ilişkin atölye ve sergiler yer alıyor. Müze içerisinde düzenlenecek olan atölye çalışmaları ile ziyaretçiler kâğıtla nelerin yapılabileceğini görebiliyor ve kağıdın oluşum süreçlerine tanıklık etme şansı yakalıyor.  Ziyaretçiler, özel olarak ayrılan etkinlik bölümüyle; El Yapımı Kâğıt Atölyesi’nde kendi kâğıdını yapabiliyor, origami, kirigami, kâğıt boyama, hüsn-i hat, minyatür, tezhip ve ebru gibi kâğıt sanatları ile buluşabiliyor.

kaynak: sekakagitmuzesi.com, www.evrensel.net